منجی در دین زردتشت

منجی در دین زردتشت

لطفا Share کنید تا همه با خبر شوند


بسم‌الله الرحمن الرحیم


آیین زرتشت، دین گذشتة مردم ایران زمین بوده است و هم‌اکنون نیز جزء ادیان زنده جهان محسوب می‌شود. در آموزه‎های زرتشتی مساله موعود آخرالزمان ارتباط تنگاتنگی با مساله زمان کرانه مند یا همان هزاره ها دارد. در باورهای زرتشت و بر اساس کتابهای دینی پهلوی، جهان به چهار دوره 3000 ساله تقسیم می شود. این 12000 سال در واقع زمان کرانه‎مندی است که طبق پیمان اهورامزدا و اهریمن برای کارزار از زمان بیکران جدا شده است.

3000 سال نخست دوران خلق مینوی، حمله نافرجام اهریمن، پیشنهاد زمان آمیختگی نه هزارساله اهورامزدا و قبول اهریمن است. در 3000 سال دوم جهان از حالت مینوی به حالت گیتوی و دنیوی آفریده شد. 3000 سال سوم، دوره آمیختگی و حمله اهریمن به دنیا و آوردن پلیدی و مرگ است؛ در پایان این دوره است که زرتشت به دنیا می آید .

3000 سال پایانی جهان دوره ای است که در آغاز آن زرتشت به بهدینی الهام می یابد. ظهور هوشیدر (اولین منجی) در پایان هزاره اول، ظهور هوشیدر ماه (دومین منجی) در پایان هزاره دوم، و ظهور استوت ارت (سوشیانت ، موعود آخر) از وقایع این دوره است.

در پایان هزاره سوم، زمان فرشوکرتی یا فراشگرد (رستاخیز) فرا می رسد. زمانی که طبق آموزه های زرتشتی در آن دنیا دوباره زنده خواهد شد و اهریمن کاملا شکست می خورد.

در متون اصیل زرتشتی، به ویژه «اوستا»، منجی دین زرتشت، سوشیانس نامیده شده است. این عبارت ترکیبی از ریشه کلمه پهلوی سو، به معنای سود و منفعت است. (1)

شاید بتوان در میان متون کهن پهلوی، اوستایی معانی دیگری را نیز برای این گزاره یافت؛ لیکن آنچه در این میان از اهمیت بیشتری برخوردار است، موارد اطلاق این مفهوم و نحوه بهره برداری متون شرعی و مذهبی دین زرتشتی از آن است. به درستی نمی توان موارد متعدّد اطلاق سوشیانس را در متون زرتشتی برشمرد؛ برای نمونه در جایی از اوستا سوشیانس ها سه تن انگاشته شده اند. (2) از سویی دیگر، گاه سوشیانس به امری مفرد و واحد اطلاق شده که در این صورت منظور سوشیانس سوم خواهد بود. (3)

شروح و تفاسیر متعدد و بعضاً متباینی در میان متون زرتشتی که سابقه ای بالغ بر شش قرن پر فراز و نشیب را به خود دیده است، یافت می شود؛ بدین معنا که بدویّت آیین و ابتدایی بودن تعالیم آن باعث شده که تفاسیر اولیه از سوشیانس با آنچه در کتب پهلوی دین زرتشت در آستانه ظهور اسلام به رشته تحریر درآمده است، در ماهیّت و نه ذات تفاوت داشته باشد. گاهی اکثر روایات با مضامین اسطوره ای دور از ذهنی آمیخته شده اند؛ لیکن به طور کلی می توان به موارد اتفاق بیشتر روایات به شرح زیر اشاره کرد:

نهادهای پاک سیرت سه سوشیانت که از نسل زرتشت در دریاچه ای اسطوره ای به نام «کیانسه» پنهان شده اند، در زمان های مقتضی و از طریق سازو کاری اسطوره‎ای پای به عرصه وجود و اصلاح جهان می نهند.

بنابر گمانه زنی های دراز دامن، مکان کنونی دریاچه یاد شده، به احتمال بسیار زیاد همان دریاچه هامون است.

دوره حضور سوشیانس که 57 سال به طول می انجامد، قرین با سعادت و نیک بختی بشر است؛ همه دیوان نابود می‎شوند، بیماری و پیری و مرگ از جهان رخت برمی بندد. جهان از دروغ و نیرنگ پاک می شود. اهریمن نابکار و متعلقات او به کلی محو می گردند و جهان به مرحله فرشکرد یا تصفیه و تجدید خواهد رسید.

رسالت سوشیانس، تازه و خرّم نمودن جهان و پاک کردن آن از وجود شیاطین و اهریمنان است. سه گانگی موعودهای دین زرتشت بی شک بیانگر نوعی استمرار و تداوم در نهاد بشر برای فرا رسیدن روزی که جهان عاری از هرگونه عیب و کژی خواهد بود، تعبیه شده است.

در کتاب «زند» از کتب مقدسة زرتشتیان آمده:

«آنگاه فیروزی بزرگ از طرف ایزدان می‌شود و اهریمنان را منقرض می‌سازد و تمام اقتدار اهریمنان در زمین است و در آسمان راه ندارند و بعد از پیروزی ایزدان و برانداختن تبار اهریمنان، عالم کیهان به سعادت اصلی خود رسیده، بنی‌آدم بر تخت نیک‌بختی خواهد نشست.» (4)

جاماسب شاگرد زرتشت، در کتاب معروف خود «جاماسب‌نامه» می‌گوید:

«سوشیانس، دین را به جهان رواج دهد، فقر و تنگدستی را ریشه‌کن سازد، ایزدن را از دست اهریمن نجات داده، مردم را هم‌فکر، هم‌گفتار و هم‌کردار گرداند.» (5)

جاماسب، در جای دیگری از کتاب جاماسب‏نامه، به نقل از زردشت جزئیات ظهور سوشیانس را می‏آورد:

«مردی بیرون آید از زمین تازیان، بر آیین جد خویش با سپاه بسیار روی به ایران نهد و آبادانی کند و زمین را پر از داد کند. سوشیانس (نجات دهنده بزرگ) دین را به جهان رواج دهد، فقر و گرسنگی را ریشه کن سازد، ایزدان را از دست اهریمن نجات داده، مردم جهان را هم فکر، هم گفتار و هم کردار گرداند.»


لطفا Share کنید تا همه