تاریخ کوتاه ایران و جهان – 1188

تاریخ کوتاه ایران و جهان – 1188
__________________________
در سال 792 ز. {زادروزی} (میلادی) ، «یحیی بن عبدالله» (1) ، نوه‌زادهء (نتیجهء) «حسن ابن علی ابن ابیطالب» (2) ، و یکی از برادران «محمد نفس زکیه» (3) که در «جنگ فخ» (4) ، در کنار «حسین ابن علی العابد» (5) ، با «عباسیان» (6) جنگیده بود ؛ پس از پیروز شدن «عباسیان» در این جنگ ، به «دیلمان» (7) ، بخش کوهستانی «استان گیلان» ، پناه برد ؛ و با یاری فرمانروای «دیلمان» ، «جستان یکم» ، گروهانی از رزمجویان دیلمی را پدید آورد و تازش‌هائی چریکی خود ، برپد (علیه) «عباسیان» را آغاز کرد.

«هارون الرشید» (8) ، کارگزاری (ماموریت) سرکوب این شورش را به «فضل ابن یحیی ابن خالد برمکی» (9) سپرد ؛ و او را فرماندار «گیلان و مازندران» نامید ؛ و یک سپاه پنجاه هزار تنی را به وی داد . «فضل» پس از رسیدن به نزدیکی‌های «دیلمان» ، با فرستادن نامه‌هائی به یحیی ؛ گردن گرفت (به او قول داد) که اگر خود را واسپارد (تسلیم کند) ، بخشیده بشود ؛ و یحیی پذیرفت که خود را واسپرد (تسلیم کند) ، به این اگری (شرط) که هارون الرشید ، پناه‌نامه‌ای (امان‌نامه‌ای) را برایش بفرستد (1) ؛ و هارون الرشید ، این پناه‌نامه‌ (امان‌نامه‌) را نوشت و آنرا بدست یحیی رساند ؛ و یحیی ، پس از اینکه خود را به «فضل ابن یحیی» ، واسپرد (تسلیم کرد) ، به بغداد برده شد (1) . یحیی در بغداد ، نخست با خوشرفتاری عباسیان روبرو شد ، ولی پس از چندی ، به زندان افکنده شد (1).

گرچه خیزش (قیام) «یحیی بن عبدالله» شکست خورد ، ولی (اما) این خیزش ، سرآغاز گسترش «علی‌گرائی (تشیع) زیدی» (10) در میان (بین) مردم «گیلان و مازندران» شد (1).

(1) https://en.wikipedia.org/wiki/Yahya_ibn_Abdallah
(2) https://en.wikipedia.org/wiki/Hasan_ibn_Ali
(3) https://en.wikipedia.org/wiki/Muhammad_al-Nafs_al-Zakiyya
(4) https://en.wikipedia.org/wiki/Battle_of_Fakhkh
(5) https://en.wikipedia.org/wiki/Al-Husayn_ibn_Ali_al-Abid
(6) https://en.wikipedia.org/wiki/Abbasid_Caliphate
(7) https://en.wikipedia.org/wiki/Daylam
(8) https://en.wikipedia.org/wiki/Harun_al-Rashid
(9) https://en.wikipedia.org/wiki/Ja%27far_ibn_Yahya
(10) https://en.wikipedia.org/wiki/Zaidiyyah