مانی پیامبر کورد :

مانی پیامبر کورد :
بخش سوم

قبل از این که درباره مانی بیشتر بنویسیم , لازم است همدان و ارتباطش با کُرد را بدانیم . همدان در گذشته یک شهر بزرگ و مهم کُردی بوده و مادها ابتدا این شهر را پایتحت خود قرار دادند . بگفته ی هرودوت شهر دارای هفت دیوار بوده و هر دیوار رنگی داشته و دیوار قصر دیاکو (پادشاه ماد) که دیوارهفتم بوده در مرکز شهر ساخته شده بود . این شهر بعد از سقوط مادها باز هم اهمیت خود را از دست نداد و بعدها برای یونانیان و اشکانیان شهر مهمی بوده و در عصر حکمرانی فارس ها باز از جانب ماد ها اداره می شده , برای همین شهر فرنگ کُردی خود را از دست نداده بود . حتی در قرن دوازدهم , سلجوقیان وقتی برروی ناحیه ای اداری بنام کردستان حکم می راندند , مرکز ان ایالت شهری بنام (بهار) تعیین شد که چند کیلومتر از شهر همدان دور است و هم اکنون هم این شهر پایتخت کهن کردستان بازمانده . بدینصورت همدان همیشه اهمیت تاریخی اش را برای منطقه و فرهنگ کردی از دست نداده و این ارتباط در مراحل مختلف از همه لحاظ دیده شده . برای مثال تا همین یک قرن گذشته به شیوه ای مستمر قافله های بازرگانی از منطقه ی سلیمانیه مستقیم به همدان و محصولات سلیمانیه و اطراف را به انجا می برده اند و همینطور از همدان کالاها و اجناس متفاوت به سلیمانیه می اورده اند .
قبل از به حکومت رسیدن زند های کرد , مابین سالهای 1720 – 1724 میلادی , منابع به حکومت خانا پاشای کرد اشاره می کنند که از همدان تا کرکوک را زیر سلطه داشته . جدای از این هر دو شخصیت بزرگ ایینی شیخ عیسی و شیخ موسی که آرامگاهشان در برزنجی واقع در کردستان جنوبی (عراق-سلیمانیه ) است ,اصالتا شجره شان به شیخ باباعلی همدانی می رسد و از همدان به ان منطقه کوچ کرده اند . این دو شخصیت برای یارسانیان بسیار مهم اند ؛ حتی سان سهاکی یارسانی در شعری به این اشاره دارد که برای او کعبه برزنجی است و ان مکان کردی که بخاطر ان شخصیت های ایینی کُردی ان را کعبه دانسته اند . در همان حال شجره شیوخ برزنج هم به ان دو شیخ همدانی برمیگردد , باوجود این که اینان مسلمان اند .
سان سهاک درباره ی پدر اصالتا همدانی ئ یرزنجی خود می گوید :
عیسا باوەما، عیسا باوەما داوود تۆ بزا عیسی باوەما
شێخ و بەرزنجە حاجی و کاوەما چێگا ئاخر مۆر فەرزەن لاوەما
بهرحال از هر منظری که بهمدان می نگریم , با کردستان ارتباط تاریخی و فرهنگی کامل داشته . حتی مسعود محمد به قولنامه ای هفتصد ساله اشاره می کند که در آن فردی بابانی (کردهای بابان) زمینی را اطراف همدان فروخته است . باز به همان دلیل است که حدود قرن چهارم میلادی تاریخ نویس رومی مارسلینیوس , همدان تا موصل را یک سرزمین
قلمداد می کند و او کردستان را سرزمینی دانسته که همدان بخش مهمی از ان بوده .
این مقمه برای این بود که دانسته شود که همدان شهر خاندان مانی , تا مدتهای بسیار مدید , یک شهر بزرگ کُردی بوده و تاثیرات فرهنگی و ایینی بر دیگر مناطق کردستان داشته و برعکس ان هم مناطق دیگر کردستان بر ان تاثیر داشته اند . درحقیقت خیلی دیر و در عصر جدید همدان تحت تاثیر فرهنگ فارسی قرار گرفته و چنین شده که اکثر مردم ان خود را فارس بدانند , با این وجود بیشتر شهرها و روستاهای غربی همدان امروزه هنوز هم کُرد هستند .

#کورد
#کوردستان