بسم الله الرحمن الرحیم

بسم الله الرحمن الرحیم
پاسخ قسمت چهارم :
خداوند سبحان، برای هدایت بندگانش، اتمام حجّت می‌کند، یعنی نعمت هدایت را بر او تمام می‌کند، لذا عقل را به عنوان حجّت باطنی و پیامبران و امامان علیهم السلام را به عنوان حجّت ظاهری، موهبت نموده است؛ چنان که امام کاظم علیه السلام فرمودند: إنَّ للّهِ عَلَى النّاسِ حُجَّتَينِ‌: حُجَّةً ظاهِرَةً‌، و حُجَّةً باطِنَةً‌، فأمّا الظّاهِرَةُ فَالرُّسُلُ و الأنبِياءُ و الأئمَّةُ عليهم السلام‌، و أمّا الباطِنَةُ فَالعُقولُ‌ - خداوند را بر مردمان دو حجت است: حجتى بيرونى و حجتى درونى. حجت بيرونى همان فرستادگان و پيامبران و امامان عليهم السلام هستند و حجت درونى همان خردها عقول می‌ باشد. (الكافی: 1/16/12)
کار عقل که به نور علم می‌بیند، شناخت است که به تصدیق یا تکذیب می‌انجامد، و دین خدا، وحی و کتاب خدا، همان نور علم إلهی برای عقل می‌باشد.
خداوند سبحان، با عقل و به نور علم شناخته می‌شود - نظام آفرینش و قواعد کلّی حاکم بر آن، با عقل و علم شناخته می‌ شوند - حق و باطل، یا خیر شرّ نیز با عقل سلیمی که به نور علم می‌بیند شناخته می‌شود.
عقل، می‌شناسد و تصدیق می‌ نماید که عالَم هستی، خالقی دارد؛ اما دین خدا، آن خالق را می‌شناساند که مادۀ اولیه یا انرژی ناشناخته نیست، بلکه خداوند حیّ، علیم، حکیم، قادر، قوی، سبحان مبرای از نقص‌ها و عیوب و ربّ العالمین می‌باشد.
انسان، با عقلی که به نور علم می‌بیند، تشخیص می‌دهد که برای زندگی سالم و رسیدن به رشد و نیز سعادت دنیوی و اخروی، نیاز به هدایت تشریعی و دین خدا دارد.
بنابراین، عقل و دین خدا، نه تنها در تعارض یکدیگر نیستند و یک دیگر را نفی نمی‌کنند، بلکه لازم و ملزوم یکدیگرند، چنان که تشخیص نیاز یا عدم نیاز به دین إلهی نیز کار عقل می‌باشد.
بنابراین، حق تعالی هم عقل شریف را موهبت نمود و هم دینش را ابلاغ نمود و البته باز همگان را به تفکر، تعقل، کسب علم و بصیرت ژرف‌بینی دعوت نمود.(پایان)