خانه ها و شهرها

خانه ها و شهرها

 اهمیت سیاسی تاسیس شهرها در ایران, در زمان ساسانیان, اینطور بیان می شود که یکی از ملزومات آن دوره, نام گذاری شهر با نام شاه وقت بوده است. با این وجود اسناد بسیاری در زمینه ی برپایی دوره ی یک سلطنت یا انتقال کاخ های موجود و تاسیس تعدادی شهر و نقشه های استانداردی که در آنها سیستم خیابان ها مستطیلی است, وجود دارند. پلان شعاعی و متحدالمرکز استثنایی شهردایره ای اردشیرخوره, تصمیم منحصر به فرد اردشیر اول و ایده های اجتماعی, سیاسی و فلسفی پدیدآمده در سلطنت او را منعکس می کند. اسناد باستان شناسی برای دیگر پلان های شهری دایره ای بسیار کم است, اگرچه این اسناد, دوره های مختلف شرق باستان و مراحل مختلف اصلاحات آن زمان را, آشکار می کردند. نقشه ی دایره ای شهر "هاترا" که بهترین نمونه شناخته شده از دوره ی اشکانیان است, یک تصور کلی هندسی را کم دارد. بعید است که محیط دایره ای داراب گرد, نمونه اولیه برای شهر "اردشیر خوره" که احتمالا مربوط به قرن هشتم است, باشد.(cresswell, 1969,21) پلان مدور شهر مدائن و توپوگرافی کلی این شهر, هنوز تحت بررسی و مذاکره است. شهر دایره ای گزارش شده از زمان ساسانیان, در اصفهان , هنوز جست وجو نشده است. ممکن است که نقشه شهرهای مدور بعد از اردشیر خوره, مثل بغداد المنصور و جانشین هایش از نقشه شهر اردشیرخوره تاثیر گرفته باشد. جزییات کمی برای ساختارهای معماری و جامعه شناسی شهرهای راست گوشه (مستطیلی) مثل جندی شاپور, شناسایی شده است. در محل برخورد دو محور قائم شهرهای ایوان کرخه و بیشاپور, یک بنای یادبود قابل ملاحظه است. بیشتر شهر ها مثل استخر, یکجانشینی های گذشته ی خود را با طرح های معین و رو به رشدی, ادامه دادند. بعضی نواحی مسکونی کیش(S.London, 1934,113),  مدائن, (Morgan 361 )و قصر ابونصرقبلا حفاری شده و مورد بررسی قرار گرفته بودند ولی زندگی روزانه ی طبقات پایین و متوسط, هنوز کاملا شناسایی نشده است.



مجله مانا
(محسن)