بسم الله الرحمن الرحیم
بسم الله الرحمن الرحیم
نهج‌البلاغه قسمت اول :
امیرالمؤمنین، امام علی علیه السلام :
وَالشَّكُّ عَلى اَرْبَع شُعَب : شک بر چهار پایه است : عَلَى التَّمارى وَالْهَوْلِ وَالتَّرَدُّدِ وَالاِسْتِسْلامِ -جدال، ترس، دودلی، وخودباختن تسلیم به ناحق.
فَمَنْ جَعَلَ الْمِراءَ دَيْدَناً لَمْ يُصْبِحْ لَيْلُهُ -آن که جدال را شیوه خود کرد، شبِ گمراهیش صبح هدایت نشد.
وَ مَنْ هالَهُ ما بَيْنَ يَدَيْهِ نَكَصَ عَلى عَقِبَيْهِ - و هر که را ترساند آنچه پیش رو داشت، عقبگرد نمود.
وَ مَنْ تَرَدَّدَ فِى الرَّيْبِ وَطِئَتْهُ سَنابِكُ الشَّياطينِ - و هر کس ملازم دودلی گشت، گامهای شیطان پایمالش کرد.
وَ مَنِ اسْتَسْلَمَ لِهَلَكَةِ الدُّنْيا وَ الاْخِرَةِ هَلَكَ فيهِما - و آن که به هلاکت دنیا و آخرت تن داد، در هر دو جهان نابود شد.
شرحی مختصر :
باید به دو نکتۀ مهم توجه شود، اول آن که هیچ چیزی بدون سبب و علت پدید نمی‌آید و یقیناً بر پایه‌هایی استوار است، و نیز بدون عاقبت و نتیجه باقی نمی‌ماند - و دیگر آن که هر حالت و رویکردی در انسان، منطقی و غیر منطقی، و خوب و بد دارد؛به عنوان مثال: تکبر، صفت و رویکردی خوبی است،اما فقط مقابل متکبر؛ چنانکه در احادیث فرموده اند: تکبر مقابل متکبر،عین تواضع است تکبر مقابل متکبر، عبادت است؛ چنین تکبری خوب و ممدوح است، اما تکبر مقابل خداوند سبحان و بندگان او، بسیار بد، مذموم و مستوجب دوری، خواری و عذاب می باشد.
شک نیز قابلیتی است که خداوند سبحان به انسان موهبت نموده، لذا اصل آن نه تنها بد و مذموم نیست، بلکه لازمه و مقدمۀ رسیدن به یقین میباشد. به چنین شکی، شک معقول گفته می‌شود و شک کننده، مطالعه و تحقیق می‌کند و می‌پرسد تا شکّش با دلایل و شواهد روشن مرتفع گردد و به یقین برسد.
اما شک بد و مذموم،شک بی موردی است که هیچ پایه واساسی ندارد؛ بلکه از جهل، تکبر و تعصبات بی‌جهت نشأت می گیرد؛ از این‌رو شک کننده با دلیل آورنده، به جدل برمی خیزد؛ یعنی می‌کوشد که با تعصب، سخن و ادعای غیر منطقی و بی‌دلیل خود را به کرسی بنشاند و طرح مقابل را مغلوب نماید؛ که امام فرمودند: شب گمراهی چنین کسی، به صبح هدایت نمی‌انجامد.
از جمله این شک‌های غیر منطقی و جدلی، شک در بدیهیات و حقایق روشن می باشد، مانند کسی که در روز روشن بگوید: شک دارم که شب است یاروز؟!؛ شک او با چه پاسخی بر طرف میگردد؟! از این رو، پیامبران در پاسخ شکاکان به وجود خداوند سبحان می گفتند: أَفِي اللَّهِ شَكٌّ فَاطِرِالسَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ-(ادامه دارد...)
نهج‌البلاغه قسمت اول :
امیرالمؤمنین، امام علی علیه السلام :
وَالشَّكُّ عَلى اَرْبَع شُعَب : شک بر چهار پایه است : عَلَى التَّمارى وَالْهَوْلِ وَالتَّرَدُّدِ وَالاِسْتِسْلامِ -جدال، ترس، دودلی، وخودباختن تسلیم به ناحق.
فَمَنْ جَعَلَ الْمِراءَ دَيْدَناً لَمْ يُصْبِحْ لَيْلُهُ -آن که جدال را شیوه خود کرد، شبِ گمراهیش صبح هدایت نشد.
وَ مَنْ هالَهُ ما بَيْنَ يَدَيْهِ نَكَصَ عَلى عَقِبَيْهِ - و هر که را ترساند آنچه پیش رو داشت، عقبگرد نمود.
وَ مَنْ تَرَدَّدَ فِى الرَّيْبِ وَطِئَتْهُ سَنابِكُ الشَّياطينِ - و هر کس ملازم دودلی گشت، گامهای شیطان پایمالش کرد.
وَ مَنِ اسْتَسْلَمَ لِهَلَكَةِ الدُّنْيا وَ الاْخِرَةِ هَلَكَ فيهِما - و آن که به هلاکت دنیا و آخرت تن داد، در هر دو جهان نابود شد.
شرحی مختصر :
باید به دو نکتۀ مهم توجه شود، اول آن که هیچ چیزی بدون سبب و علت پدید نمی‌آید و یقیناً بر پایه‌هایی استوار است، و نیز بدون عاقبت و نتیجه باقی نمی‌ماند - و دیگر آن که هر حالت و رویکردی در انسان، منطقی و غیر منطقی، و خوب و بد دارد؛به عنوان مثال: تکبر، صفت و رویکردی خوبی است،اما فقط مقابل متکبر؛ چنانکه در احادیث فرموده اند: تکبر مقابل متکبر،عین تواضع است تکبر مقابل متکبر، عبادت است؛ چنین تکبری خوب و ممدوح است، اما تکبر مقابل خداوند سبحان و بندگان او، بسیار بد، مذموم و مستوجب دوری، خواری و عذاب می باشد.
شک نیز قابلیتی است که خداوند سبحان به انسان موهبت نموده، لذا اصل آن نه تنها بد و مذموم نیست، بلکه لازمه و مقدمۀ رسیدن به یقین میباشد. به چنین شکی، شک معقول گفته می‌شود و شک کننده، مطالعه و تحقیق می‌کند و می‌پرسد تا شکّش با دلایل و شواهد روشن مرتفع گردد و به یقین برسد.
اما شک بد و مذموم،شک بی موردی است که هیچ پایه واساسی ندارد؛ بلکه از جهل، تکبر و تعصبات بی‌جهت نشأت می گیرد؛ از این‌رو شک کننده با دلیل آورنده، به جدل برمی خیزد؛ یعنی می‌کوشد که با تعصب، سخن و ادعای غیر منطقی و بی‌دلیل خود را به کرسی بنشاند و طرح مقابل را مغلوب نماید؛ که امام فرمودند: شب گمراهی چنین کسی، به صبح هدایت نمی‌انجامد.
از جمله این شک‌های غیر منطقی و جدلی، شک در بدیهیات و حقایق روشن می باشد، مانند کسی که در روز روشن بگوید: شک دارم که شب است یاروز؟!؛ شک او با چه پاسخی بر طرف میگردد؟! از این رو، پیامبران در پاسخ شکاکان به وجود خداوند سبحان می گفتند: أَفِي اللَّهِ شَكٌّ فَاطِرِالسَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ-(ادامه دارد...)
- ۶۰
- ۱۷ آبان ۱۴۰۵
دیدگاه ها (۰)
در حال بارگزاری
خطا در دریافت مطلب های مرتبط
