.

.
جایگاه موسیقی و موسیقی دانان در ........(دربار خلفا)... .
ابوالفرج اصفهانی(د. 356ق) در کتاب الاغانی خود نقل می کند، که چگونه منزل زنان بزرگ عرب چون عُلَیّه خواهر خلیفه هارون الرشید(170-193 ق) به طور عمده به موسیقی اختصاص یافته بود.
او هم چنین جایگاه محترمی را که برای موسیقی دانان وآهنگسازان قایل می شدند، ذکر می کند؛ مانند:
معبد،که ولید دوم خلیفه اموی شخصاً در مراسم تشییع جنازه او شرکت داشت.
اسحق موصلی(235-150ق)، چندین خلیفه عباسی او را مفتخر نموده، به او اجازه داده بودند در صف قضات به حضور برسد، و ردای سیاه خاندان عباسی را بر تن کند. خلیفه الواثق درباره او می گفت:
هر بار من صدای اسحق را می شنوم، احساس می کنم قلمرو حکومتم وسیع تر است. اسحق هدیه ای از جانب خداوند برای ماست... اگر خریدن جوانی و زندگی ممکن بود، من نیمی از اموالم را برای خریدن جوانی اسحق صرف می کردم.
موسیقی دان دیگر عبدالرحمن بن نافع است،که بیشتر به نام زریاب شناخته می شود. او بغداد را به سمت مغرب ترک کرد؛ و خلیفه عبدالرحمن بن ابوالحکم شخصاً برای خوشامدگویی به او بر دروازه شهر قرطبه در اندلس حاضر شد. در آنجا همه امکانات برای او فراهم گشت، تا نخستین دانشگاه موسیقی و نخستین مرکز طراحی و نمایش لباس مردان و زنان را در جهان عرب راه اندازی نماید.
برادر هارون الرشید، خلیفه ابراهیم بن المهدی(201-203ق) که خلافتش تنها دو سال طول داشت، همیشه به موسیقی علاقه نشان می داد. او پس از آن که به دست برادرزاده اش مأمون از خلافت کنار زده شد، هنرمندی حرفه ای شد، و در مقابل مکتب سنتی موسیقی عرب به رهبری اسحق موصلی مکتب جدید موسیقی را پایه گذاری نمود. لازم به ذکر است، که رقابتی بین این دو مرد وجود داشت. نهایتاً ابراهیم با تسلط بر نواختن چندین ساز، احاطه کامل بر دانش لحن و وزن، و داشتن صدایی زیبا که مشهور است به چهار اکتاو، در آن رقابت پیروز گشت.
رشته ای که موسیقی را به مردم عرب پیوند می دهد، هیچ گاه از هم گسسته نشده است. حتی دختران عرب با وجود محرومیّت از آزادی هیچ گاه از فرهنگ و موسیقی محروم نبوده اند؛ و در هر یک از خانواده های طبقه متوسط جامعه همیشه معلم موسیقی و ادبیات وجود داشته است. آواز مشهوری در تونس درباره یک نامزد رؤیایی به تمجید از زیبایی او، توانایی خواندن و نوشتن و مهارتش در نواختن ساز می پردازد.