معماری دوره ساسانی

معماری دوره ساسانی



باروها
 مهمترین اجزای باروها عبارتند از: خندق ها, دیوارهایی با طاقچه های پله ای, پنجره نماها و میله های پیکان دار با سر های سه گوش یا افقی , باروهای پله دار, راهروها و اتاق های تنگ در بین دیوارها و استحکامات (سنگرهای) برجسته همراه با سر درهای نیم دایره ای. دروازه اهی ساده بین باروهای مشخص جایگزاری شده و جایگاه حرکت دریچه ها به وسیله ی میله های عمودی که احتمالا جهت برقراری ارتباطات صوتی به کار می رفته اند, به بالای محوطه ی دفاع متصل شده بودند. روی برج و باروی تعداد کمی از شهرها, تغییرات ثانویه ای صورت گرفته است. اردشیرخوره به وضوح دارای یک دیوار زمینی همراه با بارو, یک خندق و یک دیوار کوچک برجسته است. برج های بیشاپور به طور کلی, باروهای 40 سانتی متری نیم دایره ای شکلی دارند. در مقطع فرضی برج و باروهای کاخ ایوان کرخه,  یک آرایش استادانه از ساخت و سازهای آجری نشان داده می شود..دیوار آجری دستگرد دارای ضخامت غیرعادی 6/16 متری, راهرو های باریکی که نقش پناهگاه دارند همراه با پیکان های برجسته و اتاقک های برجی نیم دایره ای متصل به هم می باشد. نمای سنگ بری شده و استثنایی دیوار بنای تخت سلیمان به نظر می رسد که با این گونه دیوارها در دربند برابری می کند. نوع استاندارد باروهای ساسانیان در برج و باروهای خشتی تیسفون و استخر و دیوارهای سنگ تراش قلعه ختر در فیروز آباد (Huff,AMI, 1976. 138), ارائه شده اند. بیشتر قلعه های موجود به عنوان یک قلعه نظامی مجزا یا برای حفاظت از شهر به کار می رفته اند. این سازه های معماری نظامی که تعدادشان زیاد و کشف شان سخت است, دید ما را نسبت به سلسله مراتب اجتماعی ساسانیان گسترش می دهند. نمونه هایی از قلعه های مرتب نوع رومی همراه با باروهایی گرد, در هرسین, قصر شیرین(Margon.354) ,  سیراف (D.Whitehouse,1972,63) و در چندین بخش از بین النهرین, کشف شده اند. بسیاری از قلعه های نامنظم نیز در ارتفاعات مهم استراتژیکی قرار گرفته اند : این قلعه ها معمولا در بین باروهای مدور (دایره ای) جداره های مستقیمی دارند. به عنوان مثال قلعه فیروزآباد , بیشاپور, تورنگ تپه, و آتشگاه در اصفهان. خطوط دفاعی زمینی از طریق شواهد باستان شناسی و آداب و رسوم این دوره شناسایی می شوند. مثل خندق شاپور دوم, در غرب رود فرات, دیوارهای دربند که از دریای خزر با کوه های قفقاز قرار گرفته اند, دیوار تمیشا که از خلیج گرگان در استرآباد که تا کوه البرز امتداد دارد, و دیوار گرگان در شمال رود گرگان.



مجله مانا
(محسن)