. ( اصطلاحات موسیقی)

. ( اصطلاحات موسیقی)
حال پس از بیان تئوری موسیقی، به پاره ای از اصطلاحات آن اشاره می کنیم:
1- صدا (صوت)، پدیده ای که انسان آن را به یاری دستگاه شنوایی درک می کند و در نتیجه ارتعاش یک جسم تولید می شود و در محیط مادی مانند هوا یا آب به صورت موج انتشار می یابد و به گوش ها می رسد و ما در دستگاه شنوایی مان آن را با فعل و انفعالی فیزیولوژیک درک می کنیم.(3)
2- نُت، علامتی است که به وسیله آن صداهای موسیقایی نوشته و اجرا می شوند. حامل، عبارت است از پنج خط افقی و موازی با فواصل معین که نُت ها در رو یا میان خطوط آن نوشته می شوند. خطوط حامل معمولاً از پایین به بالا شمرده می شوند. (4) به عبارت دیگر، نُت، الفبای موسیقی است که صداهای مختلف را با آن الفبا روی دفتر نت و کاغذ می نویسد و به وسیله آن نت ها، صداهای موسیقی را روی ساز اجرا می کنند. بنابراین؛ نُت ها مانند حروف فارسی هستند که بر روی صفحه کلید رایانه یک جایگاه دارد و هر کدام از حروف را با یک واج می شناسیم و هر کدام از حروف را با یک شکلی می نویسم. هر کدام از نُت ها، صدا و یک جایگاه در سازها دارند و هر یک از آنها به گونه ای نوشته می شوند. نُت های موسیقیایی عبارتند از: si,la,sol,fa,mi,re,do برای مثال نت: do یک صدا دارد بر روی سازهای موسیقی جایگاهی دارد و نت do را بر روی کاغذ به یک شکل نمایش داده می شود.
3- اختلاف زیر و بمی (زیرایی) یا نسبت بسامد میان دو صدا در موسیقی را فاصله گویند. بعضی از فاصله های متصل که به طور طبیعی به هم نزدیک ترند نیم پرده و آن هایی که دورترند پرده نامیده می شوند. (5)
4- گام عبارت است از صداها یا نت هایی که به طور متصل، میان فاصل اُکتا قرار دارند: گام به ردیف منظم صداها گفته می شود در موسیقی غربی دو نوع گام دیاتُنیک و کُرماتیک وجود دارد.
5- آکُرد: چند صدا که در یک زمان با هم شنیده می شوند. (6)
6- ریتم، جوهر حیاتی موسیقی را شکل می دهد. ریتم، سَیَلان منظم موسیقی در زمان است. (7)
7- ضرب، تپش منظم و تکرار شونده ای است که موسیقی را به واحدهای برابر زمانی تقسیم می کند. (8) ضرب ها را می توان با نشانه های متوالی و منظم بر محور زمان نشان داد. (9)
8- هنگامی که یک نغمه یا ملودی را می خوانیم، برخی ضربه ها قوی تر یا مؤکدتر ادا می شوند. در موسیقی الگویی تکرار شونده را می یابیم که از یک ضرب قوی و سپس یک یا چند ضرب ضعیف تر تشکیل شده است. سازمان ضرب ها را در قالب گروه هایی منظم، وزن می نامند. چنین گروهی که تعداد ثابتی از ضرب ها را در خود جا داده است میزان نامیده می شود. (10)
8- فاصله در موسیقی عبارت است از اختلاف زیر و بمی یا نسبتِ تواتر دو صدا (11).
9- هر حرکت موجی انتشار صدا، دارای مشخصه های زیر است:
الف: بسامد: تعدادی حرکت نوسانی را در مدت زمان معین، بسامد می نامند و هر حرکت کامل نوسانی، تناوب نامیده می شود.
ب: طول موج: جسم مرتعش هر تناوب کامل را در مدت زمانی مشخص انجام می دهد. طول موج را با واحد متر اندازه می گیرند.
ج: دامنه: حداکثر مسافتی که جسم مرتعش از نقطع تعادل خود (در وسط) به دو طرف (اوج یا حضیض) طی می کند؛ یعنی: (عرض یا ارتفاع موج).
د: شیوش (طنین یا رنگ صوتی): شیوشِ صوتی در شکل منحنی تأثیر می گذارد. هرگاه دو صوت برابر از نظر طول موج و دامنه، از دو ساز مختلف حاصل شود؛ منحنی آن به دو شکل مختلف ثبت می شود.
10- صدایی غیرموسیقیایی: صداهای لحظه ای حاصل از شکستن شیشه و انفجار و ریزش باران، حرکت قطار و هلهله آدمیان و غیره.
11- ترانه، شعری است که بر روی یک آهنگ می خوانند.
12- سازهای موسیقی به سه گروه تقسیم می شوند: گروه اول، سازهای زهی که به وسیله چکش زدن بر روی سیم ها؛ مانند: پیانو و سنتور یا بر اثر مالش آرشه روی سیم ها؛ مانند: ویولن یا با زخمه زدن به سیم ها؛ مانند: تار و عود ایجاد می شوند. گروه دوم، سازهای بادی، مانند: نی و سرنا و گروه سوم، سازهای کوبه ای؛ مانند: تمبک.
13- دستگاه های موسیقی ایرانی عبارتند از: سه گاه، چهارگاه، شور (ابوعلی، افشاری، کرد بیات و بیات ترک)، ماهور، نوا، راست پنجگاه و همایون (اصفهان، بختیاری، شوشتری).