8 - تاریخچهء جهانبینی دانشگرا (سکولار)

تاریخچهء جهانبینیِ دانشگرا (سِکولار) – 8
________________________________________________
«دیوید هیوم» (1) ، فیلسوفِ اسکاتلندی ، در سال 1748 زادروزی (میلادی) ، با چاپ‌وپخش (منتشر) کردنِ نوشتارِ (کتابِ) خود بنام «پژوهش دربارهء پِی‌بَرشِ (فهمِ) هومن (انسان)» (2) ، و پیشرفت دادنِ «شناخت‌شناسیِ آروین‌گرا» (معرفتِ تجربه‌گرا) (3) ، که «جان لاک» (4) آنرا بدست داده بود (ارائه کرده بود) ؛ به «بخشِ هستی‌شناسی از فلسفه» ، که بخشِ بیشینه (عمده) و فرجایِ (مهمِ) «فلسفه» بود ، پایان بخشید ؛ و کوبش (ضربهء) پایانی بر پیکرِ «جهانبینیِ دینی و نادانشگرا (غیرِ سِکولار)» را فرود آورد ، و نادرست بودن آنرا بیکاستانه (کاملا) پااستوار (ثابت) نمود . بواژگانی دیگر ، «دیوید هیوم» ، کاری کرد که فلسفه ، یافتن «گوهرِ» جهانِ هستی را کنار بگذارد ، و به هنگامهء (دورهء) «پاریابیِ (آنالیزِ) زبان» پابگذارد (وارد شود). ولی باید دانست که فیلسوفانِ انگارگرا (ایدآلیست) ، برای دویست سال ، پایان یافتنِ «بخشِ هستی‌شناسی از فلسفه» را نمی‌پذیرفتند ، و کوشش میکردند که همچنان ، «فلسفهء انگارگرا (ایدآلیست)» را زنده نشان بدهند ؛ ولی پاسخِ «دیوید هیوم» به آنها ، این بود که «دانش ، تنها ابزارِ هومن (انسان) ، برای شناختِ جهانِ پیرامونش ، و چیره شدنش بر دشواری‌هایش (مشکلاتش) است» (1).

کار دیگری که «دیوید هیوم» با چاپ‌وپخش (منتشر) کردنِ این نوشتارش (کتابش) توانست انجام بدهد ، این بود که او پااستوار (ثابت) کرد که گزاره‌هایِ کیشی (دینی) ، چون دارای پایهء آروینی (تجربی) نیستند ، پایابراین (بنابراین) "بی‌مینو" (بی معنی) هستند . بهمین چرائی (دلیل) بود که کشیشان مسیحی ، او را خداناباور (کافر) دانستند . ولی پاسخ «دیوید هیوم» به آنها ، این بود که : «دانش ، تنها ابزارِ هومن (انسان) ، برای شناختِ جهانِ پیرامونش ، و چیره شدنش بر دشواری‌هایش (مشکلاتش) است».

(1) https://en.wikipedia.org/wiki/David_Hume
(2) https://en.wikipedia.org/wiki/An_Enquiry_Concerning_Human_Understanding
(3) https://en.wikipedia.org/wiki/Empiricism
(4) https://en.wikipedia.org/wiki/John_Locke