کلوت
کَلوت از واژههای کل و لوت به معنای شهر لوت تشکیل شدهاست و در نواحی بیابانی، به برجستگیهای بین شیارهای نعلی شکل کَلوت میگویند. نام دیگر کلوت یاردانگ است
شکل کلوت :نوک این برجستگیها مسطح و طرف رو به باد آنها پرشیب و طرف دیگر آنها کمشیب است.
علت نامگذاری :واژه کَل در مناطق خراسان، مرکز ایران و سواحل دریای خزر معانی مختلفی دارد. در خراسان و سیستان و بلوچستان ریشه کلاته و کلات است که قلعه و دژ نیز از آن مشتق میگردد و به معنای آبادی یا روستایی است که در بلندی قرار گرفته و به محیط اطراف مشرف باشد. واژه کلاته به معنای کلات کوچک است و عموماً در پی اسامی مالک کلات استفاده میشدهاست. در مرکز ایران کلات به معنای روستایی محصور است و در دشت کویر و بیابان لوت هممعنی با دره یا شورهزار دارای درخت استفاده میشدهاست. در مناطق شمالی ایران (آبادیهای ساحلی دریای خزر) به صورت کلا بکار میرود و در گیلان کاله به معنای بوتهزار است.
پیدایش:
یاردانگها اغلب در رسوبات نرم دریاچهای گذشته به وجود میآیند و در برخی بیابانهای دنیا از جمله بیابان غربی مصر و بیابان لوت شهداد در ایران وجود دارند. کلوتها اغلب در رسوبات نرم دریاچهای گذشته به وجود میآیند و اشکال تپههای فرسایشی حاصل فرسایش بادی کلوتها در مناطق خشک دنیا ازقبیل ایران، ایالات متحده، چاد، مصر، و پرو در سطح وسیعی گسترش یافتهاند و فرآیندهای موجود تا حدی مورد مطالعه قرار گرفتهاند.
کلوتهای بزرگ حاصل فرسایش آبی-بادی و کلوتهای کوچک تحت تأثیر فرسایش بادی شکل گرفتهاست.
سنگهای ناپیوسته مانند لای، رس به علت چسبندگی، بهطور نامحسوسی تحت تأثیر فرسایش بادی قرار میگیرند و در حالت مرطوب، باد تأثیری ناچیزی دارد. در حالت خشک، هنگامی باد از دشت رسی میگذرد، با حمل دانههای ماسه، سطح دشت را شیار داده در این صورت به آن کلوت میگویند.
ناهمواریها و اشکال فرسایش بادی ازجمله کلوتها در مناطقی واقع هستند که باد سرعت کافی برای بادکندگی و سایش داشته باشد که در الگوی فرسایش بادی برخلاف فرسایش آبی حرکت مواد درهمه جهات امکان پذیراست. در نواحی با باد مداوم شدید و اقلیم خشک و بستر مناسب فرسایش باعث ایجاد شیارهای به صورت آرایههای موازی میشود که این شیارها (دالانها) بر اثر افزایش فرسایش بادی-آبی گسترش مییابند.
کلوت شهداد
شکل کلوت :نوک این برجستگیها مسطح و طرف رو به باد آنها پرشیب و طرف دیگر آنها کمشیب است.
علت نامگذاری :واژه کَل در مناطق خراسان، مرکز ایران و سواحل دریای خزر معانی مختلفی دارد. در خراسان و سیستان و بلوچستان ریشه کلاته و کلات است که قلعه و دژ نیز از آن مشتق میگردد و به معنای آبادی یا روستایی است که در بلندی قرار گرفته و به محیط اطراف مشرف باشد. واژه کلاته به معنای کلات کوچک است و عموماً در پی اسامی مالک کلات استفاده میشدهاست. در مرکز ایران کلات به معنای روستایی محصور است و در دشت کویر و بیابان لوت هممعنی با دره یا شورهزار دارای درخت استفاده میشدهاست. در مناطق شمالی ایران (آبادیهای ساحلی دریای خزر) به صورت کلا بکار میرود و در گیلان کاله به معنای بوتهزار است.
پیدایش:
یاردانگها اغلب در رسوبات نرم دریاچهای گذشته به وجود میآیند و در برخی بیابانهای دنیا از جمله بیابان غربی مصر و بیابان لوت شهداد در ایران وجود دارند. کلوتها اغلب در رسوبات نرم دریاچهای گذشته به وجود میآیند و اشکال تپههای فرسایشی حاصل فرسایش بادی کلوتها در مناطق خشک دنیا ازقبیل ایران، ایالات متحده، چاد، مصر، و پرو در سطح وسیعی گسترش یافتهاند و فرآیندهای موجود تا حدی مورد مطالعه قرار گرفتهاند.
کلوتهای بزرگ حاصل فرسایش آبی-بادی و کلوتهای کوچک تحت تأثیر فرسایش بادی شکل گرفتهاست.
سنگهای ناپیوسته مانند لای، رس به علت چسبندگی، بهطور نامحسوسی تحت تأثیر فرسایش بادی قرار میگیرند و در حالت مرطوب، باد تأثیری ناچیزی دارد. در حالت خشک، هنگامی باد از دشت رسی میگذرد، با حمل دانههای ماسه، سطح دشت را شیار داده در این صورت به آن کلوت میگویند.
ناهمواریها و اشکال فرسایش بادی ازجمله کلوتها در مناطقی واقع هستند که باد سرعت کافی برای بادکندگی و سایش داشته باشد که در الگوی فرسایش بادی برخلاف فرسایش آبی حرکت مواد درهمه جهات امکان پذیراست. در نواحی با باد مداوم شدید و اقلیم خشک و بستر مناسب فرسایش باعث ایجاد شیارهای به صورت آرایههای موازی میشود که این شیارها (دالانها) بر اثر افزایش فرسایش بادی-آبی گسترش مییابند.
کلوت شهداد
- ۲.۰k
- ۲۰ تیر ۱۴۰۰
دیدگاه ها (۱)
در حال بارگزاری
خطا در دریافت مطلب های مرتبط