بسم الله الرحمن الرحیم
بسم الله الرحمن الرحیم
پاسخ قسمت اول :
مقوله گمان بد بردن، دامنه وسیع و ابعاد گوناگون و متفاوتی دارد. حکم کلی این است که گمان بد مبرید که بیشتر این گمان ها گناه است.
بدیهی است که ظن و گمان، کار ذهن است و گمان به غیر از علم، یقین و اطمینان میباشد؛ لذا در بیشتر مواقع خطاست:
يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اجْتَنِبُوا كَثِيرًا مِنَ الظَّنِّ إِنَّ بَعْضَ الظَّنِّ إِثْمٌ وَلَا تَجَسَّسُوا وَلَا يَغْتَبْ بَعْضُكُمْ بَعْضًا أَيُحِبُّ أَحَدُكُمْ أَنْ يَأْكُلَ لَحْمَ أَخِيهِ مَيْتًا فَكَرِهْتُمُوهُ وَاتَّقُوا اللَّهَ إِنَّ اللَّهَ تَوَّابٌ رَحِيمٌ - ای کسانی که ایمان آوردهاید! از بسیاری از گمانها بپرهیزید، چرا که بعضی از گمانها گناه است؛ و هرگز در کار دیگران تجسّس نکنید؛ و هیچ یک از شما دیگری را غیبت نکند، آیا کسی از شما دوست دارد که گوشت برادر مرده خود را بخورد؟! به یقین همه شما از این امر کراهت دارید؛ تقوای الهی پیشه کنید که خداوند توبهپذیر و مهربان است!(سوره حجرات آیه 12)
نکته : در آیه فوق، توجه به دو نکته، بسیار مهم و ضروری و روشنگر است، یکی این که فرمود: از بسیاری از گمانها بپرهیزید.
نه هرگمانی-دیگر آن که فرمود: برخی از گمانها گناه است. نه همه آنها.
بنابراین، موضوع گمان، مورد گمان، شرایط لازم برای گمان، چیستی وچگونگی گمان،حد و مرزگمان و ازهمه مهمتر، چرایی گمان که برای خداست و یا برای نفس و ...، همه شرط است.
فرض کنیم که چه دررفاقت و احوال شخصی وچه در سیاست و احوال سیاسی و اجتماعی،دشمن،روی خوش نشان دهد - و یا منافق خود را برای نفوذ، موافق نشان دهد و یا ملوّن، برای فریب شخص یا جامعه، خود را ظاهر الصلاح، مخلص، یکرنگ و خیر خواه نشان دهد!
حال باید چه کرد؟ آیا باید هر چه میگوید یا به حسب ظاهر نشان می دهد را با سادگی، زود باوری، بی بصیرتی و بلاهت و حماقت، باور کرد و پذیرفت؟! یا یا باید نسبت به این مواضع فریبکارانه، بدگمان بود؟!
آیا اگر سوابق، موقعیتها، اهداف سوء، دشمنیها، اعلام مواضعهای خصمانه در گفتار یا عمل و ... نیز دال بردروغ، فریب، فتنه،تاکتیک و ... بود، نباید تأمل و گمان بد برد و نباید آن را برای اطرافیان ویا مردم در امور کلی، اجتماعی، سیاسی، فرهنگی و ...بیان نمود تا آگاه و بصیر شوند و فریب نخورند؟!
بنابراین، ضمن آن که مسلمانِ عاقل و خوش اخلاق، نباید با استمرار بد گمانی ها، از خودش یک انسان بد اخلاق، بدگمان، بدبین، سیاهنما و ... بسازد، هم چنین نباید سادهلوح، زود باور، سطحینگر، خوشبینِ خیالباف و ابله باشد.(ادامه دارد...)
پاسخ قسمت اول :
مقوله گمان بد بردن، دامنه وسیع و ابعاد گوناگون و متفاوتی دارد. حکم کلی این است که گمان بد مبرید که بیشتر این گمان ها گناه است.
بدیهی است که ظن و گمان، کار ذهن است و گمان به غیر از علم، یقین و اطمینان میباشد؛ لذا در بیشتر مواقع خطاست:
يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اجْتَنِبُوا كَثِيرًا مِنَ الظَّنِّ إِنَّ بَعْضَ الظَّنِّ إِثْمٌ وَلَا تَجَسَّسُوا وَلَا يَغْتَبْ بَعْضُكُمْ بَعْضًا أَيُحِبُّ أَحَدُكُمْ أَنْ يَأْكُلَ لَحْمَ أَخِيهِ مَيْتًا فَكَرِهْتُمُوهُ وَاتَّقُوا اللَّهَ إِنَّ اللَّهَ تَوَّابٌ رَحِيمٌ - ای کسانی که ایمان آوردهاید! از بسیاری از گمانها بپرهیزید، چرا که بعضی از گمانها گناه است؛ و هرگز در کار دیگران تجسّس نکنید؛ و هیچ یک از شما دیگری را غیبت نکند، آیا کسی از شما دوست دارد که گوشت برادر مرده خود را بخورد؟! به یقین همه شما از این امر کراهت دارید؛ تقوای الهی پیشه کنید که خداوند توبهپذیر و مهربان است!(سوره حجرات آیه 12)
نکته : در آیه فوق، توجه به دو نکته، بسیار مهم و ضروری و روشنگر است، یکی این که فرمود: از بسیاری از گمانها بپرهیزید.
نه هرگمانی-دیگر آن که فرمود: برخی از گمانها گناه است. نه همه آنها.
بنابراین، موضوع گمان، مورد گمان، شرایط لازم برای گمان، چیستی وچگونگی گمان،حد و مرزگمان و ازهمه مهمتر، چرایی گمان که برای خداست و یا برای نفس و ...، همه شرط است.
فرض کنیم که چه دررفاقت و احوال شخصی وچه در سیاست و احوال سیاسی و اجتماعی،دشمن،روی خوش نشان دهد - و یا منافق خود را برای نفوذ، موافق نشان دهد و یا ملوّن، برای فریب شخص یا جامعه، خود را ظاهر الصلاح، مخلص، یکرنگ و خیر خواه نشان دهد!
حال باید چه کرد؟ آیا باید هر چه میگوید یا به حسب ظاهر نشان می دهد را با سادگی، زود باوری، بی بصیرتی و بلاهت و حماقت، باور کرد و پذیرفت؟! یا یا باید نسبت به این مواضع فریبکارانه، بدگمان بود؟!
آیا اگر سوابق، موقعیتها، اهداف سوء، دشمنیها، اعلام مواضعهای خصمانه در گفتار یا عمل و ... نیز دال بردروغ، فریب، فتنه،تاکتیک و ... بود، نباید تأمل و گمان بد برد و نباید آن را برای اطرافیان ویا مردم در امور کلی، اجتماعی، سیاسی، فرهنگی و ...بیان نمود تا آگاه و بصیر شوند و فریب نخورند؟!
بنابراین، ضمن آن که مسلمانِ عاقل و خوش اخلاق، نباید با استمرار بد گمانی ها، از خودش یک انسان بد اخلاق، بدگمان، بدبین، سیاهنما و ... بسازد، هم چنین نباید سادهلوح، زود باور، سطحینگر، خوشبینِ خیالباف و ابله باشد.(ادامه دارد...)
- ۴۹
- ۲۳ بهمن ۱۴۰۴
دیدگاه ها (۰)
در حال بارگزاری
خطا در دریافت مطلب های مرتبط