منظور از حدیث نفس و راه مبارزه با آن

منظور از حدیث نفس و راه مبارزه با آن
منظور از حديث نفس چيست؟ راه مبارزه با آن چيست؟

حديث يعني سخن و نفس يعني خود پس حديث نفس مي‌شود سخن گفتن با خود.
سخن گفتن با خود ميتواند منفي يا مثبت باشد. اما در بيشتر روايات معناي منفي ان يعني وسوسه مد نظر است. حديث نفس هر نوع فكر در مورد مسئله‌اي اعتقادي يا اخلاقي است كه گناه آلود باشد. البته اصل اين فكر گناه نيست اما آثار وضعي خود را دارد.
بسيار اتفاق مي افتد كه حديث نفس انسان نداي شرمساري او به درگاه خداوند و عذر تقصير آوردنش به بارگاه حضرت دوست مي باشد. راز و نياز و ندا وندبه او است با خالق هستي. سركوب نفس اماره است. تفكر در اصل هستي و چرايي زندگي مي باشد. اين حديث نفس بسيار ارزش مند است.
اما با توجه به معناي منفي آن كه در سوال شما همان مدّ نظر است و عمده رواياتي كه در مورد حديث نفس وارد شده نيز همينطور است، ابتدا كمي در مورد آن و سپس راه مبارزه با آن سخن مي‌گوييم:
پيامبر خدا صلي الله عليه وآله مي‌فرمايند: خداوند از وسوسه ها وتشكيكات ذهني امّت من تا زماني كه آنها را به زبان يا به مرحله عمل نياورده باشند، گذشت كرده است.( ميزان الحكمه ج 13 ص 155) همچنين مي‌فرمايند: هر دلي وسواس دارد. پس هرگاه اين وسواس پرده دل را بِدَرَد وبه زبان آورده شود، بنده به سبب آن مؤاخذه گردد، اما اگر پرده دل را ندرد وزبان به آن گويا نشود، گناهي صورت نگرفته است.(همان)
ملاحظه مي‌فرماييد كه تا حدودي وجود وسوسه طبيعي است اما بايد آن را كنترل كرد و مراقب بود كه به زبان يا عمل نرسد. از امام كاظم عليه السلام درباره حديث نفْس (افكار وانديشه هايي كه در ذهن انسان مي گذرد) سؤال شد. فرمود: كيست كه نفْس او دچار افكار وانديشه نشود؟! (همان)
اين رحمت خدا است كه نسبت به اصل وجود وسوسه‌هاي دروني بر ما سخت نگرفته است و آن را گناه نشمرده است.

اما راه درمان و مبارزه با وسوسه:

1- گفتن أعوذ بالله من الشيطان الرجيم و پناه بردن به خدا. « وَ قُلْ رَبِّ أَعُوذُ بِكَ مِنْ هَمَزاتِ الشَّيَاطِينِ * وَ أَعُوذُ بِكَ رَبِّ أَنْ يَحْضُرُونِ» ( المؤمنون : ٩٧ و ٩٨) «و بگو: پروردگارا! از وسوسه هاى شياطين به تو پناه مى برم. و پروردگارا! به تو پناه مى برم از اينكه [شيطان ها]نزد من حاضر شوند».
پيامبر خدا صلى الله عليه و آله مي‌فرمايند: شيطان پوزه اى مانند پوزه سگ دارد كه آن را بر روى دل آدمى مى گذارد و شهوت ها و لذّت ها را به او يادآورى مى كند و آرزوها را به سراغش مى آورد و در دلش وسوسه مى كند، تا او را درباره پروردگارش به شكّ اندازد، در اين هنگام اگر آدمى بگويد: «اعوذ باللّه السميع العليم من الشيطان الرجيم و اعوذ باللّه اَن يحضرون ان اللّه هو السميع العليم» پوزه اش را از روى دل كنار مى برد.( ميزان الحكمه ج 13 ص 153)
2- ياد هميشگي خداوند. «وَ مَنْ يَعْشُ عَنْ ذِكْرِ الرَّحْمنِ نُقَيِّضْ لَهُ شَيْطَانَا فَهُوَ لَهُ قَرِينٌ (الزخرف : ٣٦) و هركه از ياد [خداى] رحمان روى گرداند، شيطانى را بر او مى گماريم كه قرين او باشد».
3- پيامبر خدا صلى الله عليه و آله مي‌فرمايند: هر كس از اين وسوسه چيزى در خود ديد، سه مرتبه بگويد: «به خدا و پيامبرش ايمان آوردم»، وسوسه اش از بين مى رود.(همان)
4- امام على عليه السلام مي‌فرمايند: روزه گرفتن در سه روز از هر ماه ـ پنجشنبه اول و آخر ماه و چهار شنبه وسط آن و روزه ماه شعبان ـ وسواس سينه و پريشانى هاى دل را از بين مى برد.
5- امام على عليه السلام مي‌فرمايند: ياد ما اهل بيت، شفابخش هر ناخوشى و بيمارى و وسوسه ترديد آور است.
6- امام صادق عليه السلام ـ در پاسخ به سؤال از وسوسه زياد ـ فرمود: اشكالى ندارد. مى گويى: «لا اله الاّ اللّه ».
پاسخ دهنده: رهبری