تاریخ کوتاه ایران و جهان-467

تاریخ کوتاه ایران و جهان-467
________________________________________________
در سال 301 ز. {زادروزی}(میلادی) ، دیوکلتین ، امپراتور روم ، برای از میان برداشتن نابسامانی (بحران) سودآورشی (اقتصادی) فرمانروا بر سراسر «امپراتوری روم» چم هائی (قوانینی) نو را پدید آورد و آنها را به کنش در آورد (اجرا کرد) (1). پس از شکست سال 260 ز. «امپراتوری روم» از «شاهنشاهی ایران ساسانی» و بندی (اسیر) شدن امپراتور روم ،«والرین» ، بدست شاهنشاه «شاپور یکم» ، یک «درجامانی سودآورشی» (رکود اقتصادی) بزرگ در سراسر روم پدید آمد ؛ و فرآوری (تولید) کارآوردهای (محصولات) کشاورزی ، به کاری زیانبار دگرش یافت (تبدیل شد) و «پنهانسازی» (احتکار) کالاها فراگیری (رواج) یافت ؛ و درجامانی (رکود) به نابسامانی (بحران) دگرش یافت (تبدیل شد) ، و ارزش پول بسیار کاهش یافت و بهای کالاها دستکم (حداقل) ده برابر شد (1) . با برپا ماندن این نابسامانی تا سال 301 ز. ، امپراتور روم که «دیوکلتین» نام داشت ، برای «پنهانسازی» (احتکار) کالاها ، کیفر مرگ را برپا کرد ؛ ولی این فرمان ، پیامدی جز نابسامانی (بحران) بیشتر ، بدنبال نیاورد (1).

(1) نوشتار (کتاب) «تاریخ جهان باستان» ، نوشتهء و. دیاکوف ، برگردان (ترجمهء) «صادق انصاری ، علی همدانی ، محمدباقر مومنی» ، "چاپ و پخش" (انتشارات) «نشر اندیشه» ، پوشان (جلد) سوم ، «برگه روی» (صفحهء) 338