خَشایارشای یکم (به پارسی باستان: )، یا خَشایارشای

خَشایارشای یکم (به پارسی باستان: )، یا خَشایارشای بزرگ،[۱] فرنامیده به شاه شاهان پسر داریوش بزرگ و آتوسا دختر کوروش بزرگ، چهارمین پادشاه هخامنشی در سال‌های (۴۸۵ تا ۴۶۵ پیش از میلاد) است.

داریوش بزرگ پسران بسیاری داشت که بزرگ‌ترین آنها آرتابرزن بود، ولی داریوش خشایارشا را که بزرگ‌ترین فرزند آتوسا دختر کوروشبود به جانشینی برگزید. خشایارشا در سال ۴۸۶ پیش از میلاد در سی و چهار سالگی پس از مرگ پدر به پادشاهی رسید.[۲]خشایارشاه بر کشوری فرمان می‌راند که بزرگترین شاهنشاهی تاریخ جهان از نگر درصد مردمانی که در آن می‌زیسته‌اند است. ۴۴ درصد مردمان جهان در این گستره زندگی می‌کرده‌اند.[۳]،،،، فرزندان کوروش

نام خشایارشا از دو بخش «خشای» به چم فرمان‌روا و «آرشا» به چم قهرمان، مرد پدید آمده.[۴] چمار این نام می‌تواند «کسی که در میان شاهان پهلوان است»[۵] یا فرمانروای قهرمانان باشد.[۶]کوروش آریایی