1)      یسنا: حاوی آداب مذهبی است و گات ها یعنی سرودهای م

1)      یسنا: حاوی آداب مذهبی است و گات ها یعنی سرودهای مذهبی جزو آن می باشد. مهمترین قسمت اوستاست. این کلمه در اوستا بسیار استعمال شده. تلفظ اوستایی آن یسنه (Yasna) می باشد که در خود گات ها بارها آمده و معنی آن پرستش و ستایش و نماز و جشن است. همین واژه ی جشن که به معنی عید است از کلمه ی یسنای مذکور آمده است که در سنسکریت به آن «یَجنَه» و در پهلوی «یَزَشن» و «ایزِشن» گویند. یسنا به ویژه در مراسم مذهبی سروده می شود. مجموع یسنا 72 فصل  و 24000 واژه است. هر فصل را یک «هائیتی» (Haiti) خوانند. این کلمه نیز اوستایی است و امروز آن را ها و یا هات گویند. از این 72 فصل، 17 فصل (یا هائیتی) متعلق به گات هاست که قدیمی ترین قسمت اوستا و سروده ی خود اشوزرتشت به شمار می رود. یسنا در حدود 25% کل اوستاست. گات ها، 25% یسنا و کمی بیش از 5/6% کل اوستاست. یسنا درباره ی اهورامزدا و آفرینش، راه درست زیستن و به خوشبختی رسیدن، آرمان آدمی و پی آمدهای اندیشه، گفتار و کردار آدمیان، قانون اشا و نوسازی جهان گفت و گو می کند. در میان بخش های پنج گانه اوستا، یسنا، و در یسنا، ستوت یسن معیار و شاخص است. گنجینه ستوت یسن، 28% یسنا و کمی کمتر از 9/6% کل اوستاست. این بخش دگرگونی ناپذیر و بنیادی است. گات ها کهن ترین و مقدس ترین قسمت اوستاست که در میان یسنا جای داده شده. در خود اوستا «گاثا» و در پهلوی گاس آمده و جمع آن گاسان می باشد و گاسانیک ترکیب صفتی آن می باشد، یعنی مربوط به گات ها. در سنسکریت هم این کلمه گاثا می باشد. گاتها شامل 238 قطعه و 896 بیت و 5560 کلمه می باشد. این اشعار قدیمی ترین آثاری است که از روزگاران پیشین برای ما تا امروز باقی مانده است.گاتها شامل پنج قسمت است و به منزله ی پنج کتاب اسفار تورات است که یهودیان آن را از خود موسی می دانند و برای آن احترام خاصی قائل هستند. نخستین موسوم است به «اَهُنوَد»، دوم به «اُشتَوَد»، سوم به «سِپَنتمَد»، چهارم به «وُهوخشَتر» و پنجمین به «وَهیشتواشت». در گات ها، 204 بار نام خدا (اهورامزدا)، 138 بار واژه اندیشه نیک، 26 بار واژه کردار نیک و 19 بار واژه گفتار نیک  و ده ها بار به واژه خرد و راستی و اشا و وهومن و زندگی و کار و آبادانی و پاکی محیط زیست آمده است.

 

کوروش آریایی