مختصری اززندگینامه نظامی گنجوی.....بخش اول

مختصری اززندگینامه نظامی گنجوی.....بخش اول




دکتر عبدالحسین زرین کوب در کتاب «پیر گنجه در جستجوی ناکجاآباد» و دکتر بهروز ثروتیان در کتاب «آئینه غیب نظامی گنجه ای» بر تاثیر روحی زبان مادری (کردی) در متون پنج دفتر شعری نظامی به خصوص در متن «لیلی و مجنون» تاکید می کنند. حتی تاکید دارند که نظامی با افتخار از مادر و خانواده ی مادریش و دایی اش، عمر به عنوان حاکمی مقتدر، اشرافی و سرشناس یاد می کند و در لیلی و مجنون برایشان ماتم می گیرد و در همان حال به همان شیوه و با همان شور و شوق از پدر و خانواده پدری اش سخن به میان نمی آورد و تنها به صورتی سطحی از آنها می گوید و خیلی سریع آنها را به بوته فراموشی می سپارد.
اما کسی چون ر.آزاده در کتاب «شرح زندگی و هنر نظامی گنجوی، انتشارات آکادمی علوم باکو، 1979 میلادی» با تعصب از روح ترکانه نظامی سخن به میان می آورد و می گوید که شاه اخستان سبب شده نظامی به زبان فارسی شعر بسراید و برای اثبات گفته اش به این بیت شعر استناد می کند که:
ترکی صفت وفای ما نیست ترکانه سخن سزای ما نیست1 (لیلی و مجنون، 35/5).
در شرح این بیت دکتر ثروتیان می گوید که ترکانه سخن به معنای روح ترکانه نیست بلکه به معنای سخن ترکانه (زبان ترکی) است. شرح معنایی بیت بدین شرح است: «اخستان شاه از نظامی می خواهد که داستان لیلی و مجنون نظامی را بسراید و نظامی با دودلی سرنوشت فردوسی را همچون مثالی بیان می دارد و می گوید که پس از اتمام شاهنامه و پشیمانی سلطان محمود از اعطای پاداشش مورد ستم قرار گرفته است و او نیز می ترسد که مورد چنین ستمی واقع شود. شاه در پاسخ می گوید: بدان که وفای ما ترکانه نیست، ما چون محمود غزنوی بی وفا نیستیم و تو نیز چون فردوسی که از حق خود محروم شد، از حق خود محروم نخواهی شد. ما (سخن ترکانه) اثری پهلوانی و رزمی نمی خواهیم، بلکه خواستار اثر بزمی و عاشقانه لیلی و مجنون هستیم».2 




#کورد
#کوردستان
#تمدن
#اصالت
#فرهنگ