تاریخچهء پیدایش و پیشرفت جهانبینی دانشگرا (سکولار) -4

تاریخچهء پیدایش و پیشرفت جهانبینی دانشگرا (سکولار) -4
________________________________________________
در سال 1687 زادروزی (میلادی) ، اسحاق نیوتن (1727-1643) {1} با چاپ و پخش (انتشار) نوشتار (کتاب) خود بنام «پایه های اندزشناسانهء سرشت شناسی» (اصول ریاضیاتی "فلسفهء طبیعی"{2}) ، و بدست دادن (ارائهء) "چم گرانش فراگیر" (قانون جاذبهء عمومی) در آن ، کوبش (ضربه) بزرگی را بر«جهانبینی نادانشگرای کلیسائی» فرود آورد {3} ، و یاری بزرگی را به «جهانبینی دانشگرا (سکولار)» رساند ؛ چون او توانست یافته های (کشفیات) «نیکولاس کوپرنیک» (1543-1473) در بارهء «در کانون (مرکز) جهان نبودن زمین» و «چرخش زمین به گرد خورشید» ، و نیز یافته های (کشفیات) ستاره شناس دیگری بنام «یوهانس کپلر» (1630-1571) را ، از راه اندزشناسی (ریاضی) پااستوار (ثابت) بکند ، و هم دانشمندان جهان و نیز مردم "دانش آموخته" (تحصیل کرده) را از هرگونه دودلی (شک) رهائی بخشد ، و همهء آنها را به آفرینگوئی (تحسین) وادارد (1)(2).

پژوهشپایه ها (منابع تحقیق):
(1)
تاریخ علوم ، نوشتهء پی یر روسو ، برگردان (ترجمهء) حسن صفاری ، چاپ و پخش (انتشارات) امیرکبیر

(2)
نوشتارهء (مقالهء) ویکی پدیای فارسی دربارهء اسحاق نیوتن:
https://fa.wikipedia.org/wiki/%D8%A2%DB%8C%D8%B2%D8%A7%DA%A9_%D9%86%DB%8C%D9%88%D8%AA%D9%86
نوشتارهء (مقالهء) ویکی پدیای انگلیسی دربارهء اسحاق نیوتن:
https://en.wikipedia.org/wiki/Isaac_Newton



گسترده گوئی های (توضیحات) بیشتر:
{1}
هنگامیکه نیوتن در چهارم ژانویهء سال 1643 در «وولزتروپ» از بخش «لینکلن شایر» کشور انگلستان زاده شد ؛ در سه کشور کاتولیک ایتالیا ، فرانسه ، و اسپانیا ، که سخت گرفتار «جهانبینی نادانشگرای کلیسائی» بودند ، دانش از پیشرفت بازمانده بود ؛ ولی در کشورهائی مانند انگلستان ، که به این سختی ، گرفتار «جهانبینی نادانشگرای کلیسائی» نبودند ، دانش توانسته بود به شکوفائی برسد . نیوتن در سال 1661 پا به دانشگاه کمبریج گذاشت و بپیدرپیگی (بترتیب) ، دو ریختشناسی (هندسهء) اقلیدسی و دکارتی را فراگرفت ؛ و سپس در سال 1664 درپی بسته شدن دانشگاه ، بچرائی (بدلیل) همه گیری طاعون ، به نزد خانواده اش در «وولزتروپ» بازگشت ؛ و به پژوهش (تحقیق) آزاد در بارهء سرشت (طبیعت) پرداخت . او در پیرامونی (محیط) سرسبز گرداگرد (اطراف) خانهء پدری اش ، با اندیشیدن دربارهء پدیده های سرشتی (طبیعی) ، هر روز به یافته های (کشفیات) فرجائی (مهمی) دست می یافت ؛ جوریکه حتی گفته اند که ارزش یافته های نیوتن در دو سال بسته بودن دانشگاه ، از ارزش همهء یافته های دانشی تا آنگاه ، بیشتر بوده است . از فرجاترین (مهم ترین) یافته های (کشفیات) نیوتن در این دو سال ، باید از «چم گرانش فراگیر» (قانون جاذبهء عمومی) ، «شمارششناسی بنپایه های بسکوچک» (حساب عناصر بینهایت کوچک) ، و «نگریهء ریزه ای بودن روشنی» (نظریهء ذره ای بودن نور) یاد کرد .

{2}
در آن هنگام ، بجای سرنام (عنوان) «سرشت شناسی» (علوم طبیعی) ، که دانش هائی همچون فیزیک و مکانیک و زیستشناسی را دربر میگرفت ، سرنام (عنوان) «فلسفهء طبیعی» را بکار می بردند .

{3}
نیوتن با بدست دادن "چم گرانش فراگیر" (قانون جاذبهء عمومی) ، همچنین توانست ماتهء (جرم) خورشید ، زمین ، و برخی دیگر از «پیکره های (اجرام) آسمانی» را بدست آورد ؛ و همچنین توانست با روش اندزشناسی (ریاضی) ، چرائی های (دلایل) «تقدیم اعتدالین» ، نایکسانی های جابجائی ماه ، سازوکار (مکانیسم) "فرود و فراز" (جذر و مد) آب دریاها ، و ویژگی راهریخت (مسیر) ستارگان دنباله دار را گسترده گوئی کند (توضیح دهد).


{4}
واژه نامه:

پخش کردن : منتشر کردن
پخش : انتشار
پایه ها : اصول
اندزشناسی { زیر "ا" ، "د" ، "ز"} : ریاضی
اندزشناسانه { زیر "ا" ، "د" ، "ز"} : ریاضیاتی
چم {زبر "چ"} : قانون
گرانش {زیر "گ" و "ن"} : جاذبه
فراگیر : عمومی
بدست دادن : ارائه کردن
کوبش {زیر "ب" ، "و" نمایندهء آوای "او" است} : ضربه
نادانشگرا : غیر سکولار ، غیر علمی
یافته ها : کشفیات
بپیدرپیگی {زیر "ب" ، "پ" و "ی" ؛ زبر "د"} : بترتیب
کانون : مرکز
پااستوار کردن : ثابت کردن
دانش آموخته : تحصیل کرده
دودلی : شک
آفرینگوئی : تحسین ، تحسین کردن
نخستینی : مقدماتی
انگارگرائی {زیر "ا"} : ایدآلیسم
آروین گرائی : تجربه گرائی
پاگذاری : ورود
آموزشبازه : دورهء آموزشی
پیشی گرفتن : سبقت گرفتن
پیشی : سبقت
به سرنام {زبر "س"} : به عنوان
بایدیکار : وظیفه
پی بردن : فهمیدن
رهمندی ها : روابط
باشنده : موجود
جدازهم {پیش "ج" ، زیر "ز" ، زبر "ه"} : مختلف